وعده توزیع ارزان لبنیات هنوز محقق نشده است/ نظارتها کجاست؟
به گزارش اقتصاد بر خط، با وجود اصلاح نرخ مصوب شیر خام و تعیین قیمت هر کیلوگرم آن به ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان، بازار لبنیات همچنان با قیمتهای بالا و نارضایتی در تمام حلقههای زنجیره تولید و توزیع مواجه است؛ وضعیتی که نهتنها از فشار بر مصرفکنندگان نکاست، بلکه دامداران، تولیدکنندگان و خردهفروشان را نیز درگیر چالشهای تازهای کرده است.
پس از افزایش هزینههای تولید و اعتراض فعالان صنعت دام و لبنیات، نرخ شیر خام با هدف کنترل بازار و جلوگیری از افزایشهای بیشتر، به ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان رسید. با این حال، تولیدکنندگان لبنی بارها اعلام کردهاند که این نرخ با واقعیتهای هزینهای همخوانی ندارد و قیمت تمامشده تولید شیر خام و فرآوردههای لبنی بالاتر از رقم مصوب است. به گفته آنها، افزایش هزینه نهادههای دامی، انرژی، حملونقل، دستمزد و بستهبندی باعث شده ادامه تولید با این نرخ صرفه اقتصادی نداشته باشد و فشار مالی بر واحدهای تولیدی همچنان باقی بماند.
در همین راستا، وعدههایی نیز برای کاهش فشار بر مصرفکنندگان داده شد؛ از جمله تولید و توزیع چهار قلم کالای لبنی پرمصرف با قیمت پایینتر و کنترلشده. وعدهای که قرار بود با اتکا به نرخ جدید شیر خام، بخشی از نیاز خانوارها را با قیمت مناسبتر تأمین کند. با این حال، پیگیریها و مشاهدات میدانی نشان میدهد این وعده تاکنون بهطور ملموس در بازار محقق نشده و دستکم در سطح خردهفروشیها، اثری از عرضه گسترده این محصولات با قیمت پایینتر دیده نمیشود.
همزمان با تداوم گرانیها، کمپینهایی با محوریت «نخریدن لبنیات» در فضای مجازی و میان برخی از مصرفکنندگان شکل گرفت؛ کمپینهایی که هدف آنها فشار بر تولیدکنندگان برای کاهش قیمتها بود. اما بررسی وضعیت بازار نشان میدهد این کمپینها نتوانستهاند تأثیر قابل توجهی بر کاهش قیمتها بگذارند و قیمت انواع لبنیات در فروشگاهها همچنان در سطوح بالا باقی مانده است.
گزارشهای میدانی اقتصاد بر خط از سطح سوپرمارکتها و خردهفروشیها نیز مؤید همین موضوع است. فروشندگان میگویند قیمت لبنیات نسبت به هفتههای گذشته تغییری نکرده و برخلاف انتظار، کمپینهای نخریدن نهتنها باعث کاهش قیمت نشده، بلکه در مواردی شرایط فروش را برای آنها دشوارتر کرده است. به گفته خردهفروشان، کاهش تقاضا باعث شده ناچار شوند سهمیه سفارش خود از برخی برندها را کم کنند، اما این تصمیم نیز با مقاومت شرکتهای پخش و تولیدکنندگان مواجه شده است.
بر اساس اظهارات برخی سوپرمارکتداران، تعدادی از برندهای لبنی حاضر به پذیرش مرجوعی کالا نیستند و در پاسخ به فروش پایین، اعلام میکنند که کالای فروختهنشده باید دور ریخته شود. در مواردی نیز شرطهایی مانند دریافت چند جعبه محصول جدید در قبال مرجوع کردن هر جعبه کالای فروختهنشده مطرح میشود؛ رویهای که به گفته خردهفروشان، عملاً به تحمیل زیان به آنها منجر شده و ریسک فروش لبنیات را افزایش داده است.
این شرایط باعث شده فشار گرانی لبنیات تنها متوجه مصرفکننده نباشد و خردهفروشان نیز بهعنوان آخرین حلقه زنجیره توزیع، با زیان، کاهش نقدینگی و افزایش ضایعات مواجه شوند. در مجموع، بازار لبنیات در حالی روزهای پرالتهابی را پشت سر میگذارد که نه نرخ جدید شیر خام توانسته رضایت تولیدکنندگان را جلب کند، نه وعده لبنیات ارزان بهطور عملی محقق شده و نه کمپینهای مردمی توانستهاند تغییری در قیمتها ایجاد کنند؛ وضعیتی که چشمانداز روشنی برای بهبود آن در کوتاهمدت دیده نمیشود.
